Het einde van een kleine school

De christelijke basisschool De Bron in Woldendorp gaat dicht. Na 94 jaar heeft het bestuur van de Stichting Noordkwartier besloten dat vanwege het (te) lage leerlingaantal het openhouden van de cbs De Bron financieel niet meer wenselijk en haalbaar is.

cbs de Bron - Schoolbestuur 1921 - Links meester Wildeman en zijn vrouwIn 1920 hadden de voornamelijk Gereformeerde dorpelingen de wens een christelijke school te beginnen. De Hervormde kinderen gingen traditioneel naar de Openbare school, maar voor christelijk onderwijs was in Woldendorp nog geen mogelijkheid.
Men richtte een schoolvereniging op en ging met behulp van de schoolopzichter J.C. Wirtz op zoek naar een geschikt perceel. In december raadde de heer Wirtz het bestuur aan ‘dadelijk over te gaan tot aankoop van het perceel’ dat ‘vooral wanneer er nog een strookje van den buurman bijkomt’ heel geschikt is.
Wethouder Bleeker van de gemeente Termunten is het hier niet mee eens. De bocht in de weg is te gevaarlijk, de plaats is niet goed en het op het perceel aanwezige huis daalt in waarde omdat er geen grond overblijft voor het hoofd der school.
Op 28 december 1920 wordt het perceel gekocht. Er kan een school gebouwd worden.

De bouw van de school wordt daadkrachtig ter hand genomen. Er wordt een raming van de kosten gemaakt van 22.800 gulden en de aanvraag voor deze ‘benoodigde gelden’ worden ingediend bij de gemeente Termunten. Het wordt een schoolgebouw met ruimte voor 50 leerlingen en maximaal 20 leerlingen per klas.

Het vinden van een personeel blijkt niet eenvoudig. Er worden in 2 jaar tijd ruim 35 advertenties geplaatst. Nooit was er een reactie. De situatie wordt extra dringend omdat de toenmalige onderwijzeres mevrouw Wildeman-Ekens ontslag heeft gevraagd, waardoor het hoofd der school, de heer Wildeman de enige onderwijzer was aan een school met 54 kinderen, verdeeld over 7 groepen in 2 klaslokalen.
Nood breekt wet. Aan de inspecteur van het onderwijs wordt toestemming gevraagd om beurtelings om de week les te mogen geven aan de laagste en aan de hoogste klassen. Het is winter en de dagen kort en de afstanden groot, dus toestemming wordt verleend. Maar in de zomer moet het anders.

In 1923 lijken de personele problemen met komst van onderwijzer J.F. van Dijk voorbij. Hij zou tot 1967 aan de school verbonden blijven.

cbs de Bron - Schoolfoto 1931 Geref school met meester Hoekstra en meester Van DijkVerzuim was op de kleine school vooral in de wintermaanden een probleem. De kinderen komen te voet en van ver over soms onbegaanbare kleiwegen. Zo hebben drie kinderen uit één gezin ‘een schoolpad van minstens een uur (ook nog een gedeelte kleiweg en bij de hoogste waterstand was hun huis helemaal niet te bereiken)’. Zij waren dan ook de hele maand december afwezig.

In de jaren 30 was de financiële situatie van het christelijk onderwijs zorgelijk. Bij het bestuur kwamen vele verzoeken binnen voor hulp, maar de vereniging had zelf weinig geld.
Omdat iedereen drinkwater uit de regenbak van de school haalde werd daar paal en perk aan gesteld. De regenbak werd verpacht aan D. van de Laan voor 5 gulden per jaar, vooruit te betalen en onder de voorwaarde dat er een halve meter water in moet blijven staan.
Aan de handwerkonderwijzeres werd voorgesteld om 3 in plaats van 4 dagen onderwijs te geven.
In 1933 werd besloten om uit zuinigheidsoogpunt de school niet te laten schoonmaken (de groote schoonmaak) wat een besparing opleverde van 25 gulden.

cbs de Bron - ca. 1938 - Schoolreisje naar EeldeDe oorlogsjaren brengen de nodige veranderingen voor de school. Het vak lichamelijke oefening wordt verplicht, maar het bestuur heeft geen idee hoe, waar en door wie het vak gegeven moet worden. Duits wordt een verplicht vak in het 7e leerjaar en er komen lijsten binnen met verboden boeken.
De bezetter tast ook de bevoegdheden van het bestuur aan en in de notulen laat men dan ook opnemen dat als het Departement van Onderwijs, Kunsten en Cultuurbescherming het bestuur de bevoegdheid ontneemt personeel aan te nemen of te ontslaan, men dan ‘de gehoorzaamheid aan het Departement op zal zeggen’.
In 1943 wordt het hoofd der school J.F. van Dijk ziek en moet er een plaatsvervangend hoofd der school komen. Maar bij een dienstverband van meer dan 3 maanden moet er toestemming gevraagd worden. Het bestuur besluit de heer Westerik aan te nemen voor 3 maanden minus één dag, en dit steeds stilzwijgend te verlengen.

cbs de Bron - jaren 60 - meerster Van DijkSinds de bouw van de school in 1921 stond boven de ingang van de school ‘Geref. School, anno 1921’. Op verzoek van ds. Snoek werd besloten het opschrift aan te passen zodat de school meer werfkracht zou krijgen ‘buiten de Gereformeerde kring’ en waardoor de school ook een optie zou worden voor de orthodoxen in de Hervormde kerk. In 1954 veranderde de naam in School met den Bijbel.

In 1996 is het serieus crisis op de cbs de Bron. De school moet sluiten. Niet omdat er te weinig leerlingen zijn, maar omdat blijkt dat de afstand van de cbs de Bron tot de eerstvolgende christelijke basisschool in Nieuwolda net iets te kort is, waardoor de school formeel niet op tijd een samenwerking is aangegaan met een andere grotere basisschool.
Ouders en personeel zijn verbijsterd, maar laten het er niet bij zitten. De kleine school zoekt de publiciteit via Radio Noord, TV Noord, Nieuwsblad voor het Noorden. Er worden brieven gestuurd en de hele school gaat met een knalrode Engelse dubbeldekker naar de Grote Markt in Groningen waar staatssecretaris Netelenbos op bezoek is.
Het is allemaal niet voor niets gebleken. De staatssecretaris gaf toestemming om alsnog een samenwerking aan te gaan binnen de schoolvereniging waarna de cbs de Bron formeel verderging als nevenvestiging van de cbs de Blinke in Wagenborgen. Kleinschalig en persoonlijk christelijk onderwijs in Woldendorp was gered.

Nu is het 18 jaar later en gaan de deuren van de cbs de Bron definitief dicht.

Door de jaren heen heeft deze kleine school aangetoond dat prognoses lang niet altijd de waarheid vertelden. Waren die prognoses uitgekomen dan had de cbs de Bron al lang niet meer bestaan.
Maar ouders kozen een school niet alleen op denominatie of plaats van vestiging, maar ook op kleinschaligheid, persoonlijke aandacht, kwaliteit van onderwijs en vertrouwen in meester en juf.
De tijden zijn veranderd. Kleinschaligheid is uit. Onderwijs moet grootschaliger en daardoor vooral goedkoper. De cbs de Bron kon die strijd niet winnen.

Rian Huiberts

(actief betrokken bij de cbs de Bron sinds begin jaren ’90)

Ook interessant

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie