Kikkerdorp en de kikkerdorpers

Kikkerdorp. Dorp van mijn grootouders.

Johanna Hendrika de Noo en Cornelis Johannes Klop kwamen uit Aalst in de Bommelerwaard. Generaties lang hebben de geslachten Klop en De Noo in dit kleine dorp gewoond. Enige tijd geleden vertelde een tante mij dat er een boek was verschenen over het dorp Aalst en haar bewoners: Kikkerdorp en de kikkerdorpers. Ik besloot het boek te gaan zoeken.

Het boek bleek nogal zeldzaam. Het staat maar in een paar bibliotheken in Nederland en is niet uitleenbaar. Via een antiquariaat is het kort geleden nog op een veiling verkocht. Ondanks dit alles toch een zoekvraag uitgezet op marktplaats.nl. Ruim een week later had ik het boekje in huis!

Omdat het boekje nogal zeldzaam is, en ik weet dat er verschillende mensen naar op zoek zijn, heb ik besloten het te transcriberen en online te publiceren.

 

Lees hier het boek

Onderstaande hoofdstukken bevatten zoveel mogelijk de oorspronkelijke teksten zoals uitgegeven in 1894.

Een woordje vooraf Hetgeen we hierbij den Lezer aanbieden is historisch; alleen de namen van personen en plaatsen zijn meestal vruchten van eigen vinding en ook wat groepeering en tijd betreft, zijn we geheel willeke...

I. Kikkerdorp Kikkerdorp ligt in Kikkerland en behoort tot de gemeente Monnikenstein. Laat evenwel gerust uw atlas liggen, want eerder zult ge u blind staren, dan Kikkerdorp vinden. Men spreekt er de Kikkerdorps...

II. Eenige inwoners; zeden en gewoonten Het algemeen karakter van de Kikkerdorpers is moeilijk te schetsen, omrede er weinig algemeenheid van karakter bestaat, tenzij men den afkeer voor alles wat nieuw is - en in hoofdzaak op 't gebied ...

III. Een bruiloft en een kroeg ,,Alloh Kees, speul op! De fooi is wel op, mar wij hebbe zelf ok nog wel 'en paar schrabbers en anders mot Mie mar poffe." ,,Waar gaan we dan na toe jongens?" ,,Wel na de Gloeiende Spiiker, waar zo...

IV. Bruidegom en bruid De bruidegom was de jongste zoon van een der rijkste Kikkerdorpsche boeren, broeder van den Ambtenaar van den Burgerlijken Stand enz.; woonde recht tegenover Pouw Porkast, was nog geen dertig jaren...

V. Een avondgezelschap in De Pauw Twee jaren verliepen na die bruiloft en veel veranderde in dien korten tijd in 't kleine Kikkerdorp. De oude kasteleines was gestorven en had de Paauw achtergelaten in 't bezit van haar kleinzoon, ...

VI. De welkomst van den dominë van Kikkerdorp Slechts enkele dagen verliepen er na het gewichtige oogenblik, dat het *Nieuws van den Dag* de benoeming van den Luitenant-Generaal Weitzel tot medeblazer op den parlementairen doedelzak had medege...

VII. Bevestiging en intrede De Zondag volgende op 't hierboven beschreven gezellig avondje was 'n gewichtige dag voor Kikkerdorp. De eigenaar der S c h e n k k a n te Hudense had 'n keer meer moeten brouwen en de werklieden t...

VIII. De dominé van Kikkerdorp Reeds den volgenden dag stapte de meid met de bloote armen en de suikerschepper op 't hoofd de Paauw binnen en vroeg ze om ,,den baes" eens even alleen te mogen spreken, welk verzoek haar zonder be...

IX. De acheruitgang der Kikkerdorpse boeren Het voorjaar kwam en nog steeds bleef de waanzinnige vereering van den dronken afgod aanhouden. Boeren zonden om strijd hun arbeiders om den tuin te spitten voor hunne rekening - onder bijvoeging d...

X. Zalig uiteinde van den dominé van Kikkerdorp De jongste zoon van Govert Schreuders, genaamd Jielis, wandelde niet in 't licht zijns vaders; trouwens het was opmerkelijk dat geen van z'n zes kinderen dit, deden, waaruit blijkt, dat Govert binn...

XI. 1 April 1872 Het werd 1 April 1872 en Kikkerdorp werd medegesleept in de algemeene feestroes. Driehonderd jaren was het geleden sedert onze dappere voorouders door de inneming van den Briel als 't ware den eers...

XII. Artt. 161 en 342 van 't Burgerlijk Wetboek Toen de morgen van den 2en April aanbrak werd de nasmaak van 't feest - op zichzelf reeds zoo bitter tengevolge van de enorme massa wijn en jenever die men had verorberd - nog meer vergald door 't ...

XIII. De Kikkerdorpsche steenfabrieken en Sientje Terwijl Hendrik van Tuil in Amerika branie schopte met de tienduizend gulden der ongelukkige Annemie; terwijl vooral hij zich met voor z'n hersens gevaarlijken ijver toelegde op het yes en no; terw...

XIV. Een Kikkerdopsche serenade Waar was Sientje ? Eén der dorstigen naar Amerikaansch nieuws, had den treurigen moed er Hendrik naar te vragen, die daarop weer geheel z"n Engelsch vergetend en gewoon weg Kikkerdorpsch kwaad word...

XV. Kikkerdorpsche kermis Twee jaren gaan we zwijgend voorbij en we vinden Hendrik van Tuil terug als 'n beklagenswaardig wezen. Sinds eenigen tijd heeft hij zijn bezoeken aan de Paauw gestaakt, want ofschoon geen dertig me...

XVI. Vijftien jaar later De wormen hebben sinds lang het laatste stukje vleesch van Hendrik van Tuil verorberd en zelfs van velen, die gejuicht hebben bij de schitterende serenade, die men hem eenmaal bracht. Pouw Porkast ...

Adrianus van Emmenes

Bron: Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis

Het boek is geschreven door Adrianus (Janus) van Emmenes. Hij was oprichter van de Gravers- en Baggerliedenvereeniging en propagandist voor de Sociaal-Democratische Bond. Janus was op 18 januari 1857 geboren te Aalst en overleedop 20 juli 1906 te Amsterdam. Hij was de zoon van Egbert van Emmenes, aannemer en herbergier, en Adriana van Veen, huisvrouw.

Op 10 maart 1881 trad hij in het huwelijk met Bernardina Geger, huisvrouw, met wie hij drie dochters en twee zoons kreeg. Dit huwelijk werd ontbonden op 1 november 1897. Op 20 januari 1898 hertrouwde hij met Adriana Magdalena (roepnaam: Jeanne) Sprenger, met wie hij twee zoons kreeg. Dit huwelijk werd ontbonden op 23 oktober 1903.

Janus was politiek zeer actief en zette zich zeer in tegen het onrecht dat de werkende klasse werd aangedaan. Belediging van de koning bezorgde hem in 1892 en 1893 gevangenisstraffen van één en twee maanden. In de gevangenis te Nieuwer-Amstel schreef hij zijn novelle Kikkerdorp en Kikkerdorpers (uitgegeven in 1894 te Amsterdam), waarin hij de sociale misstanden in de Betuwe aan de kaak stelde.
Meer informatie over Janus vindt u op de website van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis.